praktijkcasus

Nico:
 * Samenvatting informatieve film Unic. **

Naast kennis wordt ook veel tijd besteed aan vaardigheden en persoonlijke ontwikkeling. De leerlingen werken veel samen en zelfstandig aan het oplossen van problemen. Een enthousiast team van leraren stimuleert de leerlingen hun eigen weg te volgen naar het Havo of Vwo diploma.
 * Visie **

Op Unic wordt gewerkt met dagdelen. Dat betekent dat je van ’s ochtends half 9 tot 12 een ochtenddagdeel volgt en van half 1 tot half 4 het middagdagdeel. Het rooster blijft het hele jaar het zelfde. Doordat de uren per dagdeel aaneengesloten zijn biedt dat veel mogelijkheden om andere dingen te doen met de kinderen. Er zijn natuurthema’s en maatschappijthema’s. Bij de maatschappijthema’s worden vakken als geschiedenis, aardrijkskunde en economie met elkaar verbonden. En bij natuurthema’s gaat het om natuurkunde, scheikunde en biologie in met elkaar in verband staan. Unic vindt dit van belang om dat veel dingen die je op school afzonderlijk moet leren iets met elkaar te maken hebben wat betreft de context. En met behulp van thema’s kan dit op een leuke manier worden aangeboden. ‘Vrije keus’ is een dagdeel dat wordt besteedt aan iets wat een leerling leuk vindt of interesseert maar ook leerzaam is. Er is dus een bepaalde vrijheid maar er zitten ook een paar voorwaarden aan. Er moet aan het begin een plan worden geschreven en een planning worden gemaakt. Aan het einde van de periode moeten de activiteiten en resultaten worden gepresenteerd.
 * Dagdelen **

Wat samenwerkingsvormen betreft is er veel mogelijk omdat er veel tijd voor wordt gemaakt en er altijd 3 of 4 docenten op een groep staan. Dus een docent kan ook makkelijk een groepje leerlingen meenemen om even naar buiten te gaan om daar een opdracht te doen of op excursie of een workshop geven in een kleinere ruimte. Daardat er zoveel docenten bij een groep staan vallen er ook niet vaak uren uit. Als een leraar ziek is wordt er iemand anders bijgeroepen om in te vallen zodat de lessen gewoon verder kunnen gaan. Op Unic wordt gewerkt in MC’s,de afkorting voor ‘Maatjes Cirkels’, en is een soort tafelgroepje. Je zit met z’n vieren of vijven aan een tafel en werkt samen gedurende het thema. Er zijn dan in een lokaal meerdere groepjes die apart aan het werk. De leraar staat niet voor de klas maar loopt rond en komt langs als je een vraag hebt of ergens hulp bij nodig hebt. De taken worden verdeeld in het groepje en er wordt een planning gemaakt. Het meeste werk wordt gedaan in een MC en zo leer je met elkaar om te gaan en samen te werken en leer je wat je kwaliteiten zijn bij het samenwerken. Zo wordt ook geleerd om te gaan met kritiek en ook zelf kritiek te geven. Unic maakt ook gebruik van een ELO; genaamd Edunic. Voor iedere leerling is digitaal een ‘leerling-docentdossier’ aangemaakt waarin verslagjes komen van gesprekken. In het ouderdossier kunnen documenten met ouders worden gedeeld en in het collegadossier met collega’s.
 * Samenwerken **

Iedereen heeft een mentor. Er zijn mentorgesprekken per MC en individueel. Met een hele MC gaat het over hoe het gaat als groep, hoe je met elkaar omgaat, hoe de samenwerking verloopt en hoe de rollen worden verdeeld. Bij de individuele gesprekken gaat het over hoe het met de leerling als individu gaat, welke rol hij of zij heeft, of er achterstanden zijn en waar zijn of haar kwaliteiten liggen. De mentorgesprekken worden eens in de twee weken gehouden.
 * Begeleiding **

Ouders kunnen heel actief zijn bij Unic. Er zijn verschillende commissies, zoals de PR commissie, de medezeggenschapsraad en de onderwijscommissie. De onderwijscommissie heeft een enquete ontwikkelt die jaarlijks gedaan wordt om de ‘oudertevredenheid’ te pijlen. Van daaruit worden speerpunten opgesteld en die worden voorgelegd aan de directie. De directie kan ook aan een oudercommissie vragen om mee te denken over een onderwerp en dit stimuleert de betrokkenheid enorm.
 * Ouders **

Mario: Het stuk van Nico is al aardig compleet. Er staat ook wat er in het onderwijsconcept (werken bij Unic) staat.

"Contact": rubriek ouders voor ouders, je kunt rechtstreeks een vraag stellen aan ouders van kinderen die er al op school zitten. Klachtenregeling als op een normale school. "Atelier": ruimte om werkstukken online te zetten. "Werken op Unic": in vacatures wordt gevraagd naar specifieke competenties. De nadruk ligt vooral op flexibel zijn, door in te kunnen springen op de behoefte van de leerlingen. Meedenken over het lesprogramma speelt ook een grote rol. Motiveren, insprireren, coachen en ontwikkeling stimuleren. Ook moeten de docenten goed in staat zijn om te observeren en op grond daarvan te bepalen wat de beste manier is om het leer- en ontwikkelproces te bevorderen.
 * Opvallendheden **

Leerlingen zijn zelf medeverantwoordelijk voor hun voortgang door de feedback die ze krijgen.

Petra: Het stuk van Nico dekt inderdaad goed de lading. Voor de ouders geldt tevens dat zij zelf eigen verantwoording hebben voor het (leer)gedrag van hun kind. Via de digitale portfolio kunnen de ouders de ontwikkeling van hun kind op de voet volgen. Tevens worden er 3 of 4 ouderspreekavonden georganiseerd en er wordt op de aanwezigheid van alle ouders gerekend

Reinoud: Unic werkt met drie bouwen: onder-, midden- en bovenbouw van elk twee leerjaren. Binnen een bouw werken leerlingen van verschillende leerjaren samen. - Het vrije keuze dagdeel wordt ingevuld met eigen interesses en loopt over een periode van negen weken. - Differentiatie havo/vwo vindt niet al meteen in de brugklas plaats: Daar wordt pas tijdens het 3e leerjaar mee begonnen.

Mario: Het behaviorisme speelt een kleine rol: goed gedrag wordt weliswaar beloond en gestimuleerd, maar dat gedrag is niet "van boven" opgelegd. Ontwikkeling wordt bepaald door de leerling zelf. Alleen het aftoetsen met werkstukken en proefwerken kan een beetje behavioristisch genoemd worden. Het niveau wordt dan wel centraal bepaald; nl het examenniveau. Reinoud: de prestatiemomenten (proefwerk, verslag, presentatie) zijn buiten voortgangscontrole natuurlijk wel degelijk bedoeld als stimulus: een goede beoordeling bekrachtigt het gebezigde leergedrag en een slechte beoordeling zet aan tot gedragsverandering. (Deze opmerking dient natuurlijk ter annihilatie van "beetje".) Natasja: Wel zijn er sinds begin dit schooljaar sancties voor te laat komen: In de schoolkrant van oktober 2010 werd besproken waarom er opeens zo streng gedaan werd. Er kwamen veel te veel leerlingen te laat en nu worden leerlingen die te vaak te laat komen gesommeerd om zich om 8 uur te melden. Tevens worden de leerlingen die teveel school missen door te laat komen bij de leerplichtambtenaar aangemeld. Te laat komen is nu sterk teruggedrongen. Bij deze school ligt de nadruk sterk op het constructivisme.
 * Behaviorisme: **

Mario: Leerlingen worden door docenten begeleid in hun eigen leerproces, leerlingen gaan zelf aan de slag met de lesstof. Er wordt lesgegeven in een open interactieve ruimte. Verschillende vakken lopen door elkaar, waardoor verbanden kunnen worden gelegd en op voorkennis aangesloten kan worden. Reinoud: de nadruk op het werken in groepen sluit aan bij de ideeën van Dewey: doelgericht samenwerken. Natasja: Doordat de vakken zijn geclusterd komen onderdelen die in het ene vak geleerd zijn opzettelijk terug in andere vakken. De connectie maken tussen nieuwe stof en al bekend stof wordt hierdoor heel actief gedaan (lange termijn geheugen activeren en korte termijn geheugen combineren met het lange termijn geheugen). De eigen inbreng van de leerlingen zet ze waarschijnlijk aan tot willen leren: ze mogen eigen projecten bedenken waarvoor ze zeer veel vaardigheden trainen (plan schrijven, uitvoeren, samenwerken, presenteren). Door de eigen inbreng zijn ze mogelijk veel meer gemotiveerd en is het leerproces hierdoor veel constructiever. Vanwege de dagindeling met 's ochtends veel ruimte voor eigen inbreng en 's middags een lessen programma lijkt deze school vorm gegeven te hebben aan de balans die door Dewey beschreven wordt voor een goede leerlingomgeving: Alleen inbreng van leerlingen is in zijn ogen niet goed en alleen een strak voorgeschreven lesprogramma is ook niet goed, maar er zou een mix van moeten worden aangeboden.
 * Constructivisme: **

Mario: Verschillende leraren voor hetzelfde project/les, die de lesstof op een andere manier aanbieden zodat de kans groter is dat die methode op de leerling aanslaat. (Gardner) Individueel wordt bekeken wat de beste manier is om te leren. Eigen tempo wordt aangehouden. Er wordt aangesloten op voorkennis, waardoor makkelijker verbanden kunnen worden gelegd. Reinoud: door het werken in maatjescirkels kan ieder zijn sterktes ontdekken en gebruiken en geprikkeld worden door sterke punten van anderen. Het je eigen sterktes (of intelligenties) ontdekken en ontwikkelen sluit aan bij Gardner en het optrekken aan anderen sluit aan bij Vygotsky's zone van naaste ontwikkeling. Dit laatste wordt versterkt doordat leerlingen van verschillende leerjaren samenwerken (1+2, 3+4, 5+6). Op termijn wil men de jaargrenzen binnen onder-, midden- en bovenbouw zelfs laten vallen zodat je drie blokken van twee jaar krijgt zodat je meer ruimte krijgt om vooruit te werken. De profielkeuze ligt niet perse aan het eind van het tweede jaar, de leerling kan ook later in de middenbouw starten met het profiel en de examenvakken. Dit past bij het hedendaagse inzicht dat het langetermijndenken nog volop in aanbouw is bij dit belangrijke keuzemoment. Aan de andere kant zie je dat ze vanaf de brugklas wel focussen op plannen en organiseren van het schoolwerk terwijl dit ook onderdelen zijn die qua hersenontwikkeling pas later rijpen. Maar ik neem aan dat het alleen over korte termijn planningen gaat. Die zijn overigens al lastig genoeg... Natasja: Toch lijkt het erop dat zelf plannen erg lastig is. In de schoolkrant van december 2010 wordt gemeld dat het erg slecht ging met wiskunde en als twee oorzaken worden te laat beginnen met leren en te weinig eraan doen genoemd. In de film over Unic wordt in het lerarenteam besproken dat in de voorbesprekingen gemeld gaat worden wat er in de vorige les niet goed ging en dat de leerlingen daar deze les aan kunnen werken. De leerlingen worden dus wel geholpen in hun planning.
 * Cognitivisme: **